Sirküler

Son otuz yılda, bazı ürünlerin tarımsal üretimi kabaca Libya’nın yüzölçümü eşdeğerinde 1,78 milyon km2 lik bir alanda bulunan ormanların yok olmasına yol açarak, iklim değişikliğine ve biyoçeşitlilik kaybına katkı sağlamıştır. Sera gazı emisyonlarının %11’ine neden olan ormansızlaşma, talep gören kimi ürünlerin tarımsal üretimi için ormanların tarım arazilerine dönüştürülmesinden kaynaklanmaktadır. Ormansızlaşmaya %80 oranında soya, et ve palm yağı üretimi neden olmaktadır.

Bu çerçevede, ormansızlaşma ve orman bozulumunun önlenmesi amacıyla 2023/1115 Sayılı Ormansızlaşmanın Önlenmesi Tüzüğü (EUDR) 9 Haziran 2023 tarihli AB Resmî Gazetesinde yayımlanarak yürürlüğe girmiştir.

Bu Tüzük ile soya, sığır eti, palm yağı, ahşap/ağaç ürünleri, kakao, kauçuk, kahve ve bunlardan elde edilen belirli ürünleri üretimde girdi olarak kullanan çikolata, deri, mobilya, lastik gibi ürünlerin AB pazarına girişinde ormansızlaşmaya yol açmadığına ve yasal mevzuata uygun üretildiğine yönelik özen yükümlülüğü beyanı zorunlu hale getirilmiştir.

Bu itibarla, mevzuat kapsamındaki ürünlerin AB pazarına sunulması için 30 Aralık 2025 tarihinden itibaren anılan tedarik zincirlerindeki operatörlerin, AB'ye ihraç edilen emtia ve ürünlerin ormansızlaştırma içermediğini ve yasal olarak üretildiğini gösterebilmeleri gerekmektedir.

Ancak, mikro ve küçük işletmeler için Tüzüğün uygulanması 30 Aralık 2026 tarihine ertelenecektir.

Mikro ve küçük işletmeler tanımı 2013/34 sayılı AB mevzuatının 3. Maddesinde tanımlanmış olup, mikro işletmelerin 350.000 € bilanço, 700.000 € net satış ve 10 çalışan kriterleri ile, küçük işletmelerin 4 milyon € bilanço, 8 milyon € net satış ve 50 çalışan kriterlerinden en az ikisini karşılaması gerekmektedir.

“(AB) 2023/1115 Sayılı Tüzüğü Notlar” dikkate alındığında;

• AB dışındaki ihracatçılar (üretici ülkelerdeki), AB'deki ithalatçıya (Operatör) bu coğrafi konum verilerini ve yasal üretim kanıtlarını sağlamak zorundadır.

• Söz konusu ürünlerin AB’ye ithalatını gerçekleştiren AB’de yerleşik ithalatçılar veya AB de yerleşik ihracatçılar bu ürünlerin ihracında ithalat ya da ihracat beyannamesi verilirken, AB gümrük idarelerine merkezi bilgi sisteminden alınan "Durum Tespiti Beyanı Referans Numarası"nın sunulması zorunlu olacaktır.

• Tüzük, ormansızlaşma ile ilişkili belirli ürünlerin AB pazarına sunulmasına ilişkin koşulları belirlemekte ve dolayısıyla AB üyesi olmayan üreticilere veya ihracatçılara doğrudan yükümlülükler getirmemektedir.

• Ancak Tüzük, ilgili ürünlerin (AB pazarına ihracı yapılan söz konusu ürünler) "ormansızlaştırma içermediğini" ve "yasal" olduğunu gösteren bilgi, belge ve verilerin kapsamlı bir şekilde izlenebilirliği kanıtlama yükümlülüğü getirmektedir.

Türkiye Açısından Olası Etkiler:

Türkiye, bu 7 emtianın çoğunda (örn. sığır, odun) ana üretici olmasa da bu emtiaları (örn. kakao, kahve, palmiye yağı, kauçuk, soya) ithal edip işleyen ve nihai ürünü (örn. çikolata, mobilya, bisküvi, lastik) AB'ye ihraç eden önemli bir sanayi ülkesidir. AB'ye bu ürünleri ihraç eden Türk şirketleri:

• AB'deki müşterilerine (Operatörlere) tam izlenebilirlik, coğrafi konum verileri ve yasal üretim kanıtları sağlamak zorunda kalacaklardır.

• Eğer Türk firmalarının AB'de yerleşik bir birimleri aracılığıyla ürünü piyasaya sürüyorlarsa, kendileri "Operatör" olarak bu yükümlülükleri üstleneceklerdir.

https://ticaret.gov.tr/dis-iliskiler/yesil-mutabakat/ab-dongusel-ve-surdurulebilir-sanayi-politikalari/ab-ormansizlasmanin-onlenmesi-mevzuati

Konuyla ilgili soru ve sorunlarınızda, aşağıda bilgileri bulunan görevlilerle iletişime geçebilirsiniz.

Saygılarımızla,