AB–MERCOSUR Geçici Ticaret Anlaşması: 1 Mayıs 2026 İtibarıyla Yeni Dönem Başlıyor
Avrupa Birliği ile MERCOSUR ülkeleri (Arjantin, Brezilya, Paraguay ve Uruguay) arasında imzalanan Geçici Ticaret Anlaşması (Interim Trade Agreement – iTA), 1 Mayıs 2026 tarihi itibarıyla geçici olarak yürürlüğe giriyor. Bu gelişme, yaklaşık 700 milyon tüketiciyi kapsayan geniş bir ekonomik alanın entegrasyonu açısından küresel ticaretin en dikkat çekici adımlarından biri olarak değerlendirilmektedir.
Söz konusu geçici anlaşma, 6 Aralık 2024 tarihinde taraflar arasında varılan kapsamlı mutabakatın bir sonucu olarak ortaya çıkmıştır. Taraflar, nihai hedef olan Ortaklık Anlaşması’nın (EMPA) yürürlüğe girmesini beklemeden ticari ilişkileri hızla derinleştirmek amacıyla iki aşamalı bir yapı benimsemiştir. Bu kapsamda 3 Eylül 2025’te Avrupa Komisyonu tarafından gerekli yasal öneriler sunulmuş, 9 Ocak 2026’da Avrupa Birliği Konseyi anlaşmaların imzalanmasına yetki vermiş ve 17 Ocak 2026 tarihinde taraflar anlaşmaları resmen imzalamıştır. EMPA’nın tüm taraflarca onaylanmasının ardından, geçici anlaşma yürürlükten kalkacak ve yerini kalıcı düzenlemeye bırakacaktır.
AB ile MERCOSUR arasındaki mevcut ticaret ilişkileri, bu anlaşmanın önemini daha da pekiştirmektedir. Avrupa Birliği, MERCOSUR’un mal ticaretinde ikinci en büyük ortağı konumundayken, MERCOSUR da AB’nin onuncu büyük ortağı arasında yer almaktadır. 2024 yılı verilerine göre AB’nin MERCOSUR’a ihracatı 53,3 milyar Euro, ithalatı ise 57 milyar Euro seviyesinde gerçekleşmiştir. Bu ticaret yapısında MERCOSUR’un AB’ye ihracatında tarım ve hammadde ürünleri öne çıkarken; AB’nin bölgeye ihracatında makine, kimya ve ulaşım ekipmanları belirleyici rol oynamaktadır.
Anlaşmanın ekonomik etkileri özellikle dikkat çekicidir. MERCOSUR ülkelerinde uygulanan yüksek gümrük tarifelerinin kaldırılmasıyla birlikte AB’den bölgeye yapılan ihracatta yaklaşık %39 oranında artış (yaklaşık 49 milyar Euro) öngörülmektedir. Bunun yanı sıra, AB ihracatçılarının yıllık 4 milyar Euro’nun üzerinde gümrük vergisi tasarrufu sağlaması beklenmektedir. Gümrük işlemlerinin sadeleştirilmesi, kamu ihalelerine karşılıklı erişim imkanı ve kritik hammaddeler ile çevre dostu ürünlere sağlanacak avantajlar da anlaşmanın sunduğu önemli kazanımlar arasında yer almaktadır.
Bununla birlikte, anlaşmanın sağladığı fırsatların etkin şekilde değerlendirilebilmesi, yalnızca tarifelerin düşürülmesine bağlı değildir. Ticaretin teknik altyapısını oluşturan düzenlemeler, özellikle menşe kuralları, bu sürecin en kritik unsurlarından biridir. Tercihli tarifelerden yararlanabilmek için ürünlerin anlaşma kapsamında “menşeli” kabul edilmesi gerekmekte; bu da belirli üretim kriterlerinin sağlanması ve uygun belgelerin düzenlenmesine bağlı olacaktır. Avrupa Birliği tarafından yayımlanan rehber dokümanlar, menşe beyanı, doğrulama süreçleri ve belge yükümlülüklerine ilişkin ayrıntılı kurallar içermektedir.
Sonuç olarak, AB–MERCOSUR Geçici Ticaret Anlaşması’nın 1 Mayıs 2026 itibarıyla yürürlüğe girmesi, taraflar arasındaki ticari entegrasyonun hızlanması açısından kritik bir dönüm noktasıdır. Ancak bu yeni dönemde sağlanacak avantajlardan azami ölçüde yararlanılabilmesi, teknik düzenlemelere uyum ve uygulama kapasitesi ile doğrudan ilişkilidir. Bu nedenle, hem kamu hem de özel sektör aktörlerinin süreci yakından takip etmesi ve gerekli hazırlıkları titizlikle yürütmesi büyük önem taşımaktadır.
Türkiye’ye Olası Etkiler:
AB-MERCOSUR Geçici Ticaret Anlaşması’nın Türkiye açısından temel etkisinin doğrudan ticaret hacminden ziyade rekabet dinamikleri üzerinden ortaya çıkması beklenmektedir. Anlaşma ile birlikte MERCOSUR ülkelerinin AB pazarında elde edeceği tarife avantajları, Türkiye’nin özellikle AB’ye yönelik ihracat yaptığı bazı ürün gruplarında orta vadede rekabet baskısını artırma potansiyeli taşımaktadır. Bununla birlikte, etki genel ekonomi düzeyinde sınırlı olmakla birlikte, belirli sektör ve ürünlerde yoğunlaşabilecek niteliktedir. Bu nedenle gelişmelerin, Türkiye’nin AB pazarındaki rekabet gücü açısından yakından izlenmesi önem arz etmektedir.
Linkler
- AB- Mercosur Ticaret Anlaşması’nın kapsamı için Bakınız
- AB-Mercosur Ticaret Anlaşması’nın önemli faydaları için Bakınız
- Menşe Kuralları hakkında AB-Mercosur iTA Rehberi için Bakınız
- AB ihracatçıları ve ithalatçıları için pazara giriş konusunda destek ve bilgiler için Bakınız
- AB-Mercosur Ticaret Anlaşması’nın Türkiye’nin rekabet gücüne etkilerine ilişkin YASED Çalışması için Bakınız